kpss2 tarih coğrafya vatandaşlık bilgisi notları: kpss 2 tarih notları

kpss 2 tarih notları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

ATATÜRKÜN İLKE VE İNKİLAPLARI

ATATÜRKÜN İLKE VE İNKİLAPLARI

1-CUMHURİYETÇİLİK: Halkın kendi kendini yönetmesidir. Devlet başkanı seçimler sonucu belirlenir başkan ölene kadar iktidarda kalamaz, halk tarafından belli bir süre için seçilir.(Siyaset, yönetim, yönetim biçimi gibi kelimelerin geçtiği sorularda cumhuriyetçilik vardır)

Cumhuriyetçilik ile ilgili inkılâpların bazıları şunlardır: TBMM’nin açılması, saltanatın kaldırılması, halifeliğin kaldırılması, cumhuriyetin ilanı… Vs

ÖRNEK: Saltanatın kaldırılmasından sonra TBMM kurularak yeni bir yönetim sistemi kullanılmıştır. Yeni bir yönetim sistemi kullanıldığından saltanatın kaldırılması cumhuriyetçilik ile ilgilidir…

2-MİLLİYETÇİLİK: Milletin varlığını sürmesi için ve yücelmesi için diğer fertlerle birlikte çalışmaya,bu çalışmayı ve bilinci gelecek kuşaklara yansıtmaya denir.Cumhuriyetçilikte:Ümmetçilik yoktur milliyetçilik vardır.(Birliktelik,millet için bir araya gelme,beraber olma,bir sebepten dolayı bir çatı altında toplanma…Vs)

Milliyetçilik ile ilgili yapılan inkılâpların bazıları: Türk dil kurumunun kurulması, TBMM’nin açılması.

ÖRNEK: Türk dil kurumunu kurulması ile herkes Türkçe öğrenmek için herkes bir araya gelecek.

3-HALKÇILIK: Eşitlik demektir. Devlet karşısında kimseye ayrıcalık tanınmaz herkes eşittir. Güç ve hâkimiyet doğrudan halkın elindedir. Yasalar önünde herkes eşittir. Halkçılık cumhuriyetçilik ve milliyetçilik ilkelerinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Halkçılık ile ilgili yapılan inkılâpların bazıları: Soyadı kanunu, kadınlara siyasal hakların verilmesi,öşür vergisinin kaldırılması…Vs

ÖRNEK: Kadınlara siyasal hakların verilmesi; yasalar önünde kadınların ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğu için kadınlara siyasal haklara sahiptir.kadınlar bütün seçimlerde aday olabilir.Herkes eşittir…

4-DEVLETÇİLİK:Devlet halkın huzuru,mutluluğu ve rahat yaşayabilmesi için gerektiğinde her alana müdahale edebilmelidir.(Yönetmek,fikirler sunmak,yönetim şekli sunmak gibi kelimelerin geçtiği yerde devletçilik vardır)

Devletçilik ile ilgili yapılan inkılapların bazıları:Köylüye,çiftçiye tarımda kolaylık sağlanması,iş bankası ve sümerbankın kurulması…Vs:

ÖRNEK:İş bankası ve Sümerbank bankaları çiftçiye kredi sağlamak için kurulmuştur.Açılan bu bankalarla devlet çiftçiye kolaylık sağlamış ve çiftçinin işini kolaylaştırmıştır.

5-LAİKLİK: Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Devlet işlerine din işleri karıştırılmayacaktır. Din ve vicdan hürriyetinin esas alındığı ilkedir.

Laiklik ile ilgili yapılan bazı inkılâplar: Saltanatın kaldırılması, halifeliğin kaldırılması, cumhuriyetin ilanı, medreselerin kapatılması, miladi takviminin kullanılmaya başlanması… Vs

ÖRNEK:Halifelik dini kurallara göre kararlar alırdı.Halifelik kaldırılarak din ve devlet işleri birbirinden ayrılmıştır.

6-İNKİLAPÇILIK: Çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmaktır. Kısaca batıya ayak uydurmak demektir… Atatürkün yaptığı inkilapların tamamı inkılapçılık ilkesiyle yapılan inkilaplardır. Yani Atatürk batıya özenmiş ve batıyı örnek almış…

İnkılâpçılık ile ilgili yapılan inkilaplar: medreselerin kapatılması, tekke ve zaviyelerin kapatılması…

ÖRNEK: Medreseler kapatılıp yerine batıda olduğu gibi okullar açılmıştır. Yani batıyı örnek almış ve batıya benzemeye çalışılmıştır…

ÖZETTTTTTTTTTTTTTTTTTT……………………

İNKİLAP:BATIYA ÖZENME

LAİKLİK:DİN VE DEVLET İŞLERİNİ BİRİBİRİNDEN AYIRMAK

HALKÇILIK:DEVLET KARŞISINDA HERKES EŞİTTİR

MİLLİYETÇİLİK: MİLLETİ BİR ARAYA GETİRME,MİİLET İÇİN ÇALIŞMAK.

CUMHURİYETÇİLİK:HALK KENDİ KENDİNİ YÖNETİR

DEVLETÇİLİK:DEVLET HALK İÇİN VARDIR.DEVLET HALKA KOLAYLIK SAĞLAYACAK.DEVLET HALKIN REFAHI,MUTLULUĞU VE HALKIN HUZURUNU SAĞLAR…

ATATÜRK DÖNEMİ VE SONRASI DIŞ SİYASET-3

ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARI ,ATATÜRK DÖNEMİ VE SONRASI DIŞ SİYASET-3

Montrö boğazlar sözleşmesi (20 Temmuz 1936) :

Kurtuluş savaşı sonrası imzalanan Lozan antlaşmasına göre boğazlar Türk egemenliğine verilirken uluslar arası bir komisyon tarafından yönetilecekti. Bu durum ülkemiz için bir tehdit olabilirdi. Boğazlar üzerinde tam egemenlik sağlamamız gerekiyordu.
Toplanan konferansta boğazların durumu görüşülerek 20 Temmuz 1936 tarihinde Montrö boğazlar sözleşmesi imzalandı
Boğazlar komisyonu kaldırılarak boğazlar ve çevresi Türkiye nin istediği kadar asker yerleştirilmesi kabul edildi.
Barış zamanında ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçe bilecekti.
Savaş gemilerine bazı sınırlamalar getirilecekti.
Bu sözleşme ile T.C nin boğazlar üzerinde egemenliğini zedeleyen boğazların güvenliğini tehdit eden bütün sınırlamalar kalktı.

Balkan antantı (9 Şubat 1934) :

· 1930`lu yılların başından itibaren Avrupalılar silahlanmaya hız verdiler. Özellikle İtalya ve Almanya nın balkanları hedef alan politikaları bu devletleri birbirine daha çok yaklaştırdı.

· Türkiye, Yunanistan , Yugoslavya , Romanyanın katılımıyla 9 şubat 1934 de balkan antantı imzalandı.

· Amaç: sınırlarımızı karşılıklı olarak güvence altına almak ve çıka bilecek her hangi bir tehlikeye karşı birlikte hareket etmektir. Bu sayede Türkiye batı sınırını güvence altına almıştır.

Sadabat paktı (8 temmuz 1937) :

· İtalyanın 1935 de Habeşistan`a saldırması üzerine orta doğu ve doğu Akdeniz`in tehlikeye düştü.

· Bunun üzerine Türkiye iran ,ırak ve Afganistan arasında sadabad paktı imzalandı.

· Amaç orta doğuda güvenliği sağlamak ve dünya barışına katkıda bulunmak.

Hatay sorunu :

· 1936 yılında Suriye ve Lübnan nın bağımsızlığını kazanması Hatay durumunu tartışmalı hale getirdi.

· Türkiye milletler cemiyetine baş vurarak bu kanunun düzeltilmesini istedi. Yapılan görüşmelerin ardından 2 eylül 1938 tarihinde Hatay cumhuriyeti kuruldu.

· 29 haziran 1939 da Hatay Meclisi Türkiye ye katılma kararı aldı.

· Hatay`ın Türkiye ye katılması M. Kemalin dış politikada son büyük başarısıdır.

ATATÜRKÜN İLKE VE İNKİLAPLARI

Cumhuriyetçilik ile ilgili inkılâpların bazıları şunlardır: TBMM’nin açılması, saltanatın kaldırılması, halifeliğin kaldırılması, cumhuriyetin ilanı… Vs

Milliyetçilik ile ilgili yapılan inkılâpların bazıları: Türk dil kurumunun kurulması, TBMM’nin açılması.

ÖRNEK: Türk dil kurumunu kurulması ile herkes Türkçe öğrenmek için herkes bir araya gelecek.

3-HALKÇILIK: Eşitlik demektir. Devlet karşısında kimseye ayrıcalık tanınmaz herkes eşittir. Güç ve hâkimiyet doğrudan halkın elindedir. Yasalar önünde herkes eşittir. Halkçılık cumhuriyetçilik ve milliyetçilik ilkelerinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Halkçılık ile ilgili yapılan inkılâpların bazıları: Soyadı kanunu, kadınlara siyasal hakların verilmesi,öşür vergisinin kaldırılması…Vs

Devletçilik ile ilgili yapılan inkılapların bazıları:Köylüye,çiftçiye tarımda kolaylık sağlanması,iş bankası ve sümerbankın kurulması…Vs:

5-LAİKLİK: Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Devlet işlerine din işleri karıştırılmayacaktır.Din ve vicdan hürriyetinin esas alındığı ilkedir.

Laiklik ile ilgili yapılan bazı inkılaplar: Saltanatın kaldırılması, halifeliğin kaldırılması, cumhuriyetin ilanı,medreselerin kapatılması,miladi takviminin kullanılmaya başlanması… Vs

ÖRNEK:Halifelik dini kurallara göre kararlar alırdı.Halifelik kaldırılarak din ve devlet işleri birbirinden ayrılmıştır.

6-İNKİLAPÇILIK: Çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmaktır. Kısaca batıya ayak uydurmak demektir…Atatürkün yaptığı inkilapların tamamı inkılapçılık ilkesiyle yapılan inkilaplardır.Yani Atatürk batıya özenmiş ve batıyı örnek almış…

İnkılapçılık ile ilgili yapılan inkilaplar: medreselerin kapatılması,tekke ve zaviyelerin kapatılması…

ÖRNEK:Medreseler kapatılıp yerine batıda olduğu gibi okullar açılmıştır.Yani batıyı örnek almış ve batıya benzemeye çalışılmıştır…

İNKİLAP:BATIYA ÖZENME

LAİKLİK:DİN VE DEVLET İŞLERİNİ BİRİBİRİNDEN AYIRMAK

HALKÇILIK:DEVLET KARŞISINDA HERKES EŞİTTİR

MİLLİYETÇİLİK: MİLLETİ BİR ARAYA GETİRME,MİİLET İÇİN ÇALIŞMAK.

CUMHURİYETÇİLİK:HALK KENDİ KENDİNİ YÖNETİR

DEVLETÇİLİK:DEVLET HALK İÇİN VARDIR.DEVLET HALKA KOLAYLIK SAĞLAYACAK.DEVLET HALKIN REFAHI,MUTLULUĞU VE HALKIN HUZURUNU SAĞLAR…

ATATÜRK DÖNEMİ VE SONRASI DIŞ SİYASET-2

ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARI ,ATATÜRK DÖNEMİ VE SONRASI DIŞ SİYASET-2

Tevhid-i tedrisat kanunu (3 Mart 1924) :

· Medereseler kapatıldı. Modern eğitim kurumları açıldı. Milli eğitim bakanlığı kuruldu.

· T.C sınırlarında bulunan bütün okullar milli eğitim bakanlığına bağlandı.

· Şeriye ve evkaf nezareti aynı gün kaldırıldı. Diyanet işleri bakanlığı kuruldu.

· Milli eğitim bakanlığı esasları şunlardır.

· Eğitim ve öğretim birliğini sağlamak, eğitimde kız-erkek eşitliğini sağlamak

· Öğretimi yaygınlaştırmak kolaylaştırmak, görevini bilen yetenekli öğrenciler yetiştirmek

Yeni Türk harflerinin kabulü (1 kasım 1928) :

· Osmanlı devletinde Türkçe hemen hemen unutulmuştur. Arapça harfler kullanılmış, Farsça ve Arapça kelimelerin devletin içerisine girmesi ile Osmanlıca denilen bir dil gelişmişti. Arapça harflerinin Türk dili yapısına uygun olmadığı,öğrenilmesinin ve yazılmasının zor olması nedeni ile TBMM 1Kasım 1928de yeni Türk harflerini kabul etti.

· 28 kasım 1928 de ise uluslar arası rakamlar kabul edildi.

Türk tarih kurumunun kurulması (15 nisan 1931) :

· Ulusal tarih yazıcılığını yürütmek için ‘’Türk tarihi teknik cemiyeti ‘’ kuruldu. Daha sonra bu kurum türk tarih kurumu olarak degiştirildi.

Türk dil kurumunun kurulması (12 temmuz 1932) :

· Amacı : Türk dilini yabancı dillerin etkisinden kurtarmak

· Türkçenin gelişmesini ve özelleşmesini sağlamak

· Türkçeyi uluslar arası bir düzeye ulaştırmak ve bilim dili haline getirmek

· Eğitim öğretim ve kültür alanında yapılan bazı yenilikler şunlardır:

· Millet mektepleri açılmıştır, Ankara hukuk mektebi açılmıştır, İstanbul üniversitesi kurulmuştur.

· Ziraat enstitüsü kurulmuştur, dil tarih, coğrafya fakültesi açılmıştır.

Toplumsal alanında yenilikler :

· Tekke ve zaviye türbeler kapatıldı (30 kasım 1925)

· Kılık kıyafette değişiklik yapıldı 25 kasım 1925 de şapka kanunu çıkarıldı.

· 3 aralık 1934 de çıkarılan bir yasa ile din adamlarının ibadet yerleri dışında dinsel kıyafetle dolaşmaları yasaktır.

· Soyadı kanunu çıkarıldı (21 haziran 1934)

· 24 kasım 1934 de çıkarılan bir yasa ile Mustafa kemal ‘’Atatürk’’ soyadını aldı.

· Takvim saat ve ölçülerde değişiklik yapıldı. 26 aralık 1925 de miladi takvim kullanılması esas alındı.

· Hafta tatili cumadan pazara alındı.(Avrupa ile ticari ilişkilerinin kolaylaşması amacı açısından)

Kadınlara siyasi hakların verilmesi :

· 3 nisan 1930 da belediye seçimlerine katılma hakkı.

· 1933 de muhtarlık seçimlerine katılma hakkı.

· 4 aralık 1934 de millet vekili seçme ve seçilme hakkı verilmiştir. TBMM 1935 de 18 kadın milletvekili gelmiştir.

Ekonomik alanlarda yapılan inkılaplar :

İzmit iktisat kongresi (17 şubat 1923) :

· Ham maddesi ülkemizde olan sanayi kolları kurulmalıdır.

· Sanayi özendirilerek ulusal bankalar kurulmalıdır.

· Fabrika ve büyük işletmeler kurulmalıdır.

· Özel teşebbüse kredi veren özel banka kurulmalıdır.

· Bu kongrede Devletçilik ilkesi esasa alınmıştır.

Tarım alanındaki inkılaplar :

· Aşar (öşür) vergisinin kaldırıldı (17 şubat 1925)

· Tarımda üretimin artırılması için çiftçiye tohum fidan gibi ürünler verildi.

· Çiftçiye kredi kolaylığı sağlandı. Kooperatifçilik özendirildi.

· Makineleşmeye gidildi. Ziraat okulları açıldı.

Ticari alanındaki inkılaplar :

· 1927 de teşvik-i sanayi kanunu çıkarıldı. 1924 de ilk özel banka olan iş bankası kuruldu.

· 1 temmuz 1926 da kabotaj kanunu çıkarıldı.

Sanayi alanındaki inkılaplar :

· sanayileşmenin önündeki en büyük engel olan kapitülasyonlar kaldırıldı.

· 1.beş yıllık sanayi planının uygulamasında öncülük etti.

Musul sorunu :

· Türkiye ile İngiltere arasında görüşmeler 1924 yılında başladı. İngiltere Musul üzerindeki çıkarlarını düşünerek özellikle buradaki petrol kaynakları için çaba harcıyordu. Bu yüzden ingilterenin sömürgesi olan Musul un ırak`a ait olduğunu iddia ediyordu.

· Bu sırada İngilizler şeyh sait isyanını çıkartarak Türkiye yi uğraştırmayı ve böylece Musul`a sahip çıkmayı amaçlıyordu. Daha İngiltere Türkiye ile görüşmeye başladı.

· Yapılan görüşmeler ardından 5 haziran 1926 tarihinde iki devlet arasında Ankara antlaşması imzalandı.

Buna göre Musul ırak`a ait olacaktı. Iraktan elde edilen petrol gelirinin %10 u 25 yıl boyunca Türkiyeye verilecekti.(ırak birkaç yıl petrol vergisini vermiş. Diğer yıllar vermemiştir. Türkiye 1930 yılında 500 bin İngiliz sterlini karşılığında bu haklarından vazgeçmiştir

ATATÜRK DÖNEMİ VE SONRASI DIŞ SİYASET

ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARI ,ATATÜRK DÖNEMİ VE SONRASI DIŞ SİYASET

Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922) :

Nisan 1922 de TBMM nin milli egemenliğe dayalı yeni Türk devleti kuruldu.
1 Kasım 1922 de saltanat kaldırıldı. Böylece son Osmanlı padişahı vahdettin `in siyasal etkinliklerine son verilmiş oldu.
Halifelik kaldırılmadı. Bunun sebebi ise halkın dini yönden hala halifeliğe bağlı olmasıydı.
Laikliğin ilk aşaması gerçekleştirildi.

Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923) :

13 Ekim 1923 de Ankara ülkenin başkenti ilan edildi.
29 Ekim 1923 de cumhuriyet ilan edildi.
Cumhuriyetin ilan edildiği gün M. Kemal T.C nin cumhurbaşkanı ilan edildi.
Meclis hükümeti sistemi kaldırarak kabine sistemi yönetimine geçmiştir.

Cumhuriyet halk fıkrası (9 Eylül 1923) :

M. Kemal, kurtuluş savaşı döneminde işlerini Anadolu ve Rumeli müdafaa-i hukuk cemiyetiyle yürütüyordu.
Demokrasinin ilkelerini, yapılacak olan inkılapları buradan yönetmek için cumhuriyet halk fıkrasını kurmuştur.
Cumhuriyet halk fıkrasının adı 1923 de cumhuriyet halk partisi olarak değiştirilmiştir.

Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924) :

Saltanatın kaldırılması ile TBMM Abdülmecit`i halife seçmişti.
Cumhuriyet karşıtlarının halifeye sığınmaları ve Abdulmecit`in padişah gibi davranması devletin bütünlüğünü zedelediğinden dolayı 3 Mart 1924 de çıkarılan kanunla halifelik kaldırıldı.
Tekke, türbe ve medreselerin kapatılmasını etkilemiştir.
Osmanlı ailesinin tamamı yurt dışına gönderildi.
Erkanı-harbiye-i umumiye vekaleti kaldırılarak yerine genel kurmay başkanlığı kuruldu.

Terakkiperver cumhuriyet halk fıkrası (17 Kasım 1924-Haziran 1925) :

M. Kemale yardımcı olan arkadaşları 17 kasım 1924 de terakkiperver cumhuriyet halk fıkrasını kurdular.
Bu partinin kuruluşu demokrasinin gelişimine yardımcı olacak ki düşüncesi ile M. Kemal tarafından desteklendi.
Cumhuriyet karşıtı olan bazı isyancılar kısa sürede partiyi ele geçirdiler.
Bunun üzerine 13 şubat 1925 de şeyh sait isyanı çıktı. Daha sonra isyan zorlukla bastırıldı.
Yeni hükümet ismet paşa tarafından kuruldu. Ardından taktir-i sükun kanunu kabul edildi.

Serbest cumhuriyet fıkrası (12 Ağustos 1930 – 18 Aralık 1930) :

M. Kemal demokrasinin tam anlamıyla yaşanması için, hükümeti denetleyecek yeni bir partinin gerektiğini düşünmüştü.
M. Kemalin eski arkadaşı olan fethi okyarı yeni pir parti kurmakla görevlendirdi.
Partinin amacı ekonomide liberalizmi izleyecekti. M. Kemalin onayı ile serbest cumhuriyet fıkrasını kurdular.
Cumhuriyet karşıtları partinin içine sızmış, ve amacından sapmasına neden olmuşlardır.
Bunun üzerine fethi okyar partiyi kapatmıştır.

Menemen olayı (23 Aralık 1930) :

Derviş Mehmet adındaki bir isyancı ‘’din elden gidiyor’’ demesinin sonucu cahil insanları çevresinde toplayarak halkı ayaklanmaya teşvik eder.
Asteğmen kubilay öğretmen ayaklanmayı bastırmak istemişse de başarılı olamamıştır.
İsyancılar tarafından öldürülen kubilayın başı kesilerek bir sırığa takılmış böylece halk oyuna getirilmeye çalışılmıştır.
İsyan askeri birliklerin menemeni kuşatması ile kısa sürede bastırılmıştır.

Ana yasanın kabulü (Teşkilat-ı esasiye) :

Ana yasa devletin temel kanunlarını düzenler.
M. Kemal tarafından hazırlanan yeni Türk anayasası 20 Ocak 1921 tarihinde TBMM tarafından kabul edildi.
‘’egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.’’ Maddesiyle milletin yönetimde söz sahibi olması esas alındı.
Cumhuriyetin ilanından sonra anayasanın 1. maddesi 29 ekim 1923 tarihinde ‘’Türkiye devleti bir cumhuriyettir’’ hükmü eklenmiştir.
Bunların dışında ülkemiz 61 ve 82 ana yasalarını yürürlüğe koymuştur.
Şu anda 82 anayasasını kullanıyoruz.

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ 5

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ 5

Tekalifi milliye kararları :

Halk elinde olan malının (yiyecek, giyecek, hayvan,) %40nı vergi olarak verecek.
Halk elindeki silah ve cephaneye ordu depolarına teslim edecek.
Onları toplamak için her ilçede ‘’milli vergi ‘’ komisyonu açılacak.
Ülkedeki zanaatkarlar ordunun emrinde çalışacak.

Sakarya meydan savaşı (23ağustos-13 eylül 1921) :

Yunanlılar Kütahya –Eskişehir galibiyetiyle hazırlıklarına biraz daha hız vererek sakaryanın doğusunda bulunan türk mevzilerine saldırıya geçtiler.
Türk ordusunun yapılan saldırı karşısında Ankaranın elli km güneyine çekilmesi sonucu başkomutan M. Kemal ‘’hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla sulanmadıkça terk olunmaz ‘’ emrini verdi. Böylece türk birlikleri vatan toprağını ölümüne savunarak 22 gün 22 gece savaştı.
Türk ordusu 11 eylül 1921 de düşmana karşı taarruza geçti. 12 ve 13 eylülde düşman Eskişehire doğru kavalandı.
Sonuç: Sakarya savaşı ile türk ordusunun viyana bozgunundan bu güne kadar devam eden geri çekilişi sona erdi. Türkler taarruza yunanlılar ise savunmaya geçti.
M. Kemale gazi ve mareşal ünvanı verildi.
Türk ordusunun morali düzeldi. M. Kemale güven arttı. Rusya ile kars, Fransa ile Ankara antlaşması yapıldı.

Ankara antlaşması (20 ekim 1921) :

Fransa yeni kurulan türk devletini tanıdı. Türkiye Fransa arasındaki ateşli mücadele sona erdi.
Fransaya verilen kapitülasyonlar kaldırıldı. Hatay hariç bugünkü Suriye sınırları çizildi.
Hatayda bulunan Türklere geniş haklar tanındı. Hatayda özel bir yönetim kurulacaktı.
Türkçe resmi dil kabul edildi.
Sülayman şahın mezarının bulunduğu caber kalesine türk bayrağı çekilecek ve burası türk toprağı kabul edilecekti.
Fransa misakı milli sınırlarını resmen tanıdı.
İtilaf devletleri arasındaki bu birlik bu antlaşma ile bozuldu.

Kars antlaşması (13 ekim 1921) :

Sovyet Rusya ile TBMM hükümeti arasında imzalandı.
Batum gürcistana verilecekti.
Moskova antlaşmasının tekrarı niteliğinde olan kars antlaşması ile doğu sınırlarımız kesin olarak çizilmiştir.
Misakı milliden ilk taviz verilmiştir.

Büyük taarruz başkomutanlık meydan muharebesi (26 ağustos-11 ekim 1922) :

Ordumuz Sakarya savaşından sonra 1 yıl bekledi. Bunun sebebi ise düşmana karşı kesin bir darbe vurmak için gerekli hazırlıkları yapmaktı. Servi Türklere zorla kabul ettiremeyeceğini anlayan itilaf devletleri yunanlılarla Türkler arasında bir an önce ateşkes imzalaması için çalışmalara başladı.
Bu uzun süre zarfında türk ordusuda yeni bir saldırı için hazırlıklara başladı. Bunlar:
Tekalifi milliye emirleri uygulanmaya konularak eksikler tamamlandı.
Başkomutanlık görevi süresiz olarak uzatıldı.
Doğu ve güney cephesindeki birlikler gizlice batıya kaydırıldı.
İstanbulda bulunan silah ve cephane Anadolu ya getirildi.
Bu çalışmalar büyük bir gizlilikle yapıldı ve saldırı hazırlıkları tamamlandı.
30 ağustos 1922 de yapılan başkomutanlık meydan muharebesini Türklerin kazanması ve M. Kemalin ‘’ilk hedefimiz Akdeniz dir ileri ‘’ komutunu vermesi ile eğe denizine doğru düşman takip edildi. 9 eylüle kadar süren kovalamaca sonunda düşmanın İzmire girmesi ile 18 eylül 1922 tarihine kadar işgalci yunan ordusu tamamen yurttan temizlendi.
Sonuç : kurtuluş savaşı büyük bir barışla sona ermiştir. Yunan ‘’megalo idea’’ sona ermiştir.
Bağımsızlık yolundaki en büyük engel ortadan kalkmıştır.
İtilaf devletleri ile olan silahlı mücadele sona ermiştir. Ateşkes antlaşması imzalanmıştır.
M. Kemal zaferi bir süre gizlemiştir. Bunun sebebi ise düşmanın toparlanmasını engellemektir.
Tedbirli davranarak İngiliz tepkisini gözlemiştir.

Mudanya ateşkes antlaşması (3-11 ekim 1922)

Yunanlıların batı Anadolu dan temizlenmesinin ardından türk ordusu İstanbul, Çanakkale ve Kocaeli istikametinde ilerlemeye başlamışlardır. İtilaf devletlerini telaşlandıran bu olay sonrasında İngiltere , Fransa ve İtalyayı tekrar savaş çağırdı. Fakat olumlu cevap alamadı. Bunun üzerine ateşkes teklifinde bulunmak zorunda kaldı.
Mudanyada yapılan ateşkes görüşmelerinde:
Mudanyada yapılan ateşkes görüşmelerine İngiltere, Fransa, İtalya ve TBMM temsilcileri katıldı. Yunanistan görüşmelere dolaylı olarak katıldı. Mudanyada TBMM nin temsilcisi olarak batı cephesinin komutanı ismet paşa seçildi
İmzalanan antlaşmanın maddeleri şunlardır :türk ve yunan birlikleri arasındaki mücadele sona erecek
Doğu Trakya daki yunanlılar 15 gün içinde Meriç nehrinin batısına çekilecek.
İstanbul ve boğazlar TBMM ye bırakılacak. Türkler doğu Trakyada 8000 asker bulundura bilecek.
Bu sayede doğu Trakya şavaş olmadan Türklerin eline geçmiştir. Bu antlaşma ile türk-yunan sınırı büyük ölçüde çizilmiştir. Bu antlaşma türk kurtuluş savaşının başarı ile sonuçlandığını gösteren ilk diplomatik zaferdir.

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ 4

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ 4

Güney cephesi :

Mondros ateşkes antlaşmasının 7. maddesine dayanarak Fıranzızlar: adana antep urfa Maraş ve çevresini işgal ettiler ve burada yer alan Ermenileri Türklere karşı kışkırttılar.
Düzenli ordunun kurulması ile Fransızlarla direniş için güneye atanana Rafet bele komutasındaki Türk ordusu urfa antep Maraş ve adana da başarılı savaşlar yapmış ermeni ve frasızların işgalinden vazgeçmelerini sağlamıştır.
Yapılan savaşlar Fransanın barış istemesi ile son bulmuştur.
Sakarya savaşının ardından imzalanan Ankara antlaşması ile Suriye sınırı hariç güney sınırımız çizilmiştir.

Batı cephesi :

Düzenli ordumuz burada yunanlılarla savaş yapmıştır. İngilizlerin kışkırtılması sonucu batı Anadolu’yu işgal eden yunanlılar Sevr antlaşmasını TBMM ye kabu ettirmek için Ankaraya kadar gelmeye çalışmışlar ve ismet İnönü komutasındaki türk ordusuyla mücadele etmişlerdir.

1. İnönü savaşı (1-10 ocak 1921) :

Çerkez etemin ayaklanmasından yararlanan yunanlıların Eskişehir afyon uşak yönünde saldırıya geçmeleri.
TBMM ye sevr antlaşmasını kabul ettirmek.
Gelişme :
İsmet İnönü komutasındaki türk ordusu yunanlıları İnönü önlerinde yenilgiye uğrattılar. Yunanlılar 11 ocak ta bursa ya doğru çekildi.
Sonuç:
TBMM nin Türk ordusuna olan güveni arttı, TBMM nin içte ve dışta tanınması sağlanmış oldu .
Türk halkının TBMM ye orduya olan güveni arttı.
İsmet İnönü albaylıktan generalige yükseldi. Moskova antlaşması imzalandı.
İstiklal marşı kabu edildi (12 mart 1921). Londra konferansı toplandı.
Afganistanla dostluk antlaşması imzalandı.

Londra konferansı (21 şubat -12 mart 1921) :

1.inönü savaşının türk ulusu tarafından galibiyeti sonuçlanması itilaf devletlerini endişelendirmiş ve bunun üzerine İstanbul hükümeti ile durumu tekrar gözden geçirip sevr antlaşmasını kabul ettirmek için Londra da bir konferans düzenlenmiştir.
Konferansa İstanbul hükümeti yanında TBMM den bir temsilci çağrılmış, bunun üzerine TBMM hükümeti doğrudan çağrıldığı taktirde konferansa katılmayacağını belirtmiş, böylece itilaf devletleri adına İtalya TBMM yi konferansa davet etmiştir.
Konferansa TBMM ve Osmanlı haricinde İngiltere Fransa Yunanistan ve İtalya da katılmıştır.
İtilaf devletleri kongrede küçük değişikliklerle sevr antlaşmasının kabul edilmesini istedi. TBMM demsilcisi Bekir sami bey de misak-ı milliden vazgeçmeyeceklerini, servi kesinlikle kabul etmeyeceklerini bildirdi. Konferans bir sonuç alınamadan sona erdi.
Önemi :
TBMM hükümeti itilaf devletleri tarafından resmen tanındı.
TBMM dünyaya misak-ı milliden ve milli mücadeleden vazgeçmeyeceklerini duyurdu.

Moskova antlaşması (16 mart 1921) :

Çarlık Rusyanın yıkılması ve komünizm rejiminin Rusyada doğmasına neden olmuştur.
Komünizm min kendi ülkelerine yayılmasından korkan itilaf devletleri Rusyaya karşı düşmanca tavır almışlardı.
Sovyet rusyanın itilaf devletlerinden uzaklaşması yeni türk devletine yaklaşmasına misakı milliyi tanıdığını belirleyerek, ilişkilerin kuvvetlenmesine neden olmuştur.
Londra konferansının sonuçsuz kalması ve 1. İnönü savaşının Türklerin galibiyeti ile sonuçlanması, Rusları Türklere iyi yaklaştırmış, ve 16 mart 1920 de Moskova antlaşması imzalanmıştır. Buna göre;
Sovyet Rusya misakı milliyi kabul edecek, her iki tarafta birinin tanımadığı antlaşmayı tanımayacak.
Böylece Rusya sevr antlaşmasını tanımamış oluyor.
Sovyetler birliği kapitülasyonların kaldırılmasını kabul edecek.
Kars Ardahan Artvin Türkiyede, batum Gürcistan da kalacak.

2. İnönü savaşı (23 mart -1 nisan 1921) :

Sebep: yunanlar 1. İnönü yenilgisini unuturmak için yine saldırıya geçtiler. Amaçları Kütahya ve Eskişehir üzerinden Ankaraya gelmek, TBMM yi dağıtmak servi kabul ettirmekti. Fakat düşman, İnönü önlerinde ikinci kez durdurulmuş ve geri çekilmiştir.
Sonuç:bu zaferde TBMM ye ve türk ordusuna olan güveni arttı.
İtilaf devletlerinde anlaşmazlıklar çıkmaya başladı.
İtalya, güney batı Anadoluyu terk etmeye başladı.

Kütahya eski şehir savaşı (10-24 temmuz 1921) :

Yunanlılar alınan yenilginin acısını çıkarmak için hazırlık yapmaya başladı. İngilizlerin yardımı ile yeniden saldırıya geçildi. Amaç Eskişehir Kütahyayı ve afyonu ele geçirmek ankaraya ulaşmak TBMM ye zorla servi kabul ettirmekti.
Yunanlılar iki koldan saldırıya geçtiler. Hazırlıksız yakalanan türk ordusu saldırıya dayanamayarak geri çekilmek zorunda kaldı. Kısa zamanda afyon Kütahya ve Eskişehir yunanlıların eline geçti. Mustafa kemalin emiri ile ordu Sakarya ırmağına doğru çekildi.(bu çekiliş daha fazla asker kaybını önlemek maksadı ile yapılmıştır.)

Sonuç: halkın TBMM ye ve orduya güveni sarsıldı. Yunanların Ankaraya gelmesinden korkan millet vekilleri meclisi kayseriye taşıma kararı aldıysada kabul edilmedi. TBMM, 5 ağustos 1921 tarihinde başkomutanlık kanununu kabul etti. M. Kemal baş komutan seçildi. M. Kemal hızla yeni bir savaş hazırlığına başladı bunun için tekalifi milliye emirlerini (ulusal yükümlülük) yayımlayarak milli seferberlik ilan etti.

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ 3

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ 3

TBMM ye karşı çıkan ayaklanmalar :

Sebebi :

Saltanat ve hilafetin devamlılığını sağlamak, ulusal mücadeleyi engellemek.
Kuvayi milliyecilerin olumsuz davranışları, TBMM yi etkisiz hale getirmek.
Anadolunun işgalini kolaylaştırmak, büyük devletlerin koruması altına girmek.
TBMM ye karşı çıkan isyanlar 4 grupta toplanır.

a.) Doğrudan İstanbul hükümeti tarafından çıkarılan isyanlar :

Kuvayi inzibatiye ayaklanması:

Damat Ferit ile İngilizlerin işbirliği sonucu Adapazarı civarında çıkmıştır. Ali fuat paşa tarafından bastırılmıştır.

Yozgat ayaklanması:

İstanbul hükümetinin ajanların kışkırtılması sonucu TBMM nin otoritesinin çapan oğlularının kabul etmesi ile çıktı.
Çerkez etem tarafından bastırılmıştır.(milli kuvvetlerin en çok uğraştıran ayaklanmadır.)

çapur musa ayaklanması:

Yunan kışkırtırılmasıyla afyonda çıkan ayaklanma kuvayi milliye tarafından bastırıldı.

Azınlıkların çıkardığı ayaklanmalar :

Ermeni ayaklanması:

Bulundukları bölgede bağımsız ermeni devleti kurmak için isyanı çıkardılar. Gümrü antlaşması ile sona erdi.

Rum ayaklanması :

Doğu Karadenizde bağımsız rum devletini kurmak için çıkan büyük isyanı TBMM bağlı ordular bastırmıştır.

Ayaklanmalara karşı TBMM nin aldığı önlemler :

Hıyaneti vataniye kanunu çıkarıldı (29 nisan 1920)
Hainleri yargılamak için meclis içinde seçilen millet vekilleri ile istiklal mahkemeleri kuruldu.
İstanbul hükümeti ile resmi ilişkiler kesildi.
İstanbul hükümetinin çıkardığı fetvaya karşılık Ankara müftüsü Rıfat böcekçiye karşı fetva hazırlattırılıp yayınlandı.
Damat Ferit vatan haini ilan edildi.
Sonuçları:
Ülkemizin milli kaynakları boş yere harcanmıştır, düşman birlikleririn özellikle yunanlıların ilerleyişi kolaylaşmıştır.
Ayaklanmaların bastırılması ile TBMM nin otoritesi artmıştır. Düzenli ordu kurulması gecikmiştir.

Sevr antlaşması (10 ağustos 1920) :

· Sevr barış antlaşmasının taslağını itilaf devletleri san rome konferansında hazırladılar.

· Kabul ettirmek için yunanlılar taarruza geçtiler. Bunun üzerine antlaşmayı damat Ferit paşa imzalamış saltanat şurasıda onaylamıştır. Türk milleti antlaşmanın uygulamasını engellemiş, ve yürürlüğe girememiştir.

· Bu yüzden ölü doğmuş bir antlaşmadır.

Antlaşmanın maddeleri :

· Doğu Trakya ve İzmir yunanlılara verilecek, doğu Anadolu ve G.doğu Anadolu Kürtlere ve Ermenilere verilecek.

· Antalya ve Konya çevresi İtalyanlara, Arabistan ve Musul dahil, İngilizlere bırakılacak.

· Rodos ve on iki ada İtalyaya, diğer eğe adaları ise Yunanistana bırakılacak.

· Urfa, antep, Maraş, Mardin, adana, Malatya, Sivas ve Suriye Fransaya bırakılacak.

· Boğazlar bütün gemilere açık olacak, yönetim Avrupa komisyonuna bırakılacak.

· Kapitülasyonlardan bütün devletler yararlana bilecek.

· Osmanlıda mecburi askerlik kalkarak ordudaki asker mevcudu 50.700 kişi olacak ordunun ağır silahları kalkacak denizlerde 13 gemiden fazla donanması olmayacak

· Sevr antlaşmasını kabul eden damat Ferit paşaya karşı yurdun her yerinden tepkiler gelmesi üzerine hükümet istifa etti. Yerine tevfik paşa hükümeti kuruldu. Hükümet antlaşmanın ağır şartları olduğu için kabul etmediğini bildirdi.

Kurtuluş savaşı dönemi (düzenli ordunun kurulması) :

· Mondros ateşkes antlaşmasından hemen sonra yurdun işgali gerçekleşmiş bunun üzerine halk tepki olarak kuvayi milliye birliklerini kurarak düşmanın ilerlemesini bir süre engellemiştir.

· İşgalcilerin halkın huzurunu bozması, düşmana karşı yetersiz kalmaları otoriteden yoksun olmaları milli mücadelenin kesin olarak sonlandırılmak istemesi gibi sebeplerden dolayı TBMM düzenli bir ordu kurmaya karar verir.

· Böylece kuvayi milliye birlikleri cephe komutanını emrinde toplanmıştır.

Doğu cephesi :

Ermeni sorunu :

· 1. dünya savaşı sırasında Rusya Ermenilerle işbirliği yaptı. Ermeni isyanlarının çıkmasına neden oldu. Osmanlı bölgede huzuru sağlamak için tehcir kanunu çıkararak. Ermenileri Suriyeye göç ettirdi.

· TBMM kurulduğunda ise ermeni saldırıları devam ediyordu. Sovyet Rusya nın kendisini toplaması ve kars, Ardahan, ve batumu ele geçirme tehlikesinin bilirmesi üzere TBMM 15.kolordu komutanı kazım karabekiri doğu cephesi komutanı olarak atadı.

· 28 eylül 1920 tarihinde başlayan mücadele 3 aralık 1920 tarihinde imzalanan gümrü antlaşması ile son buldu.

· Böylece ermeni sorunu sona ermiştir.(bu antlaşma ile ilk kez bir devlet TBMM yi hukuken ve resmen tanımış oldu.)

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ 2

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ 2

Temsil heyetinin Ankara ya gelmesi (27 aralık 1919) :

· M. Kemal mebusan meclisinin aldığı kararları yakından takip etmek maksadı ile temsil heyetinin Sivastan Ankaraya alınmasına karar verdi.

· Ankara nın merkez seçilmesinin nedeni :

· Anadolunun merkezinde tehlikeden uzak olması, ulaşımın kolay haberleşme olanaklarının yeterli olması.

· Batı cephesine yakın olması.

Son Osmanlı mebusan meclisinin açılması (12-28 ocak 1920) :

· Mebusan meclisi seçimlerinin çoğunluğunu milli mücadele yanlıları kazanmıştı.

· Mebusan meclisinin açılmasından önce Ankaraya gelen millet vekillerinden M. Kemal kendisini meclis başkanı seçtirmeleri, müdafaa-i hukuk gurubu kurmaları gibi kararlar almalarını istemiştir.

· Millet vekilleri padişahtan çekindikleri için M. Kemali meclis başkanı seçmemişler, müdafaa-i hukuk cemiyeti yerinede felah-ı vatan grubunu kurmuşlardır. Misak-ı milliyi kabul etmişlerdir.

Misak-ı milli kararları (28 ocak 1920) :

· Milli sınırlar içerisinde vatan bir bütündür parçalanamaz.

· Kars, Ardahan, Artvin ve batumda halk oylamasına gidilmelidir.

· Batı Trakyanın durumunu belirlemek için halk oylamasına gidilmelidir.

· Azınlık hakları dışarıdaki Türklere verilen haklar kadar olmalıdır.

· İstanbul ve Marmara denizini güvenliği sağlanması halinde boğazlar dünya ticaretine açılabilir.

· Siyasi adli mali gelişmemize engel olacak kapitülasyonlar kaldırılmalıdır.(ilk kez kapitülasyonlardan bahsedilmiş ve kaldırılması kararlaştırılmıştır.)

· Misak-ı milli ile kurtuluş savaşının hedefi belirlenmiştir.

İstanbulun işgali (16 mart 1920) :

· 28 ocak 1920 tarihinde misak-ı milli kararlarının kabul edilmesi üzerine, itilaf devletleri meclisi mabusana ve İstanbul hükümetine yaptıkları baskı daha da artı bu baskıya dayanamayan ali rıza paşa istifa etti. Yerine Salih paşa yeni hükümeti kurdu.

· İtilaf devletleri isteklerini kabul ettiremeyince barış antlaşması imzalamak için 16 mart 1920 de İstanbulu resmen işgal ettiler.(fakat işgalin geçici olduğunu duyurdular.)

· 18 mart 1920 de mebusan meclisinin basılması üzerine millet vekillerinin bir kısmı Ankaraya kaçmış bir kısmı itilaf devletleri tarafından malta adasına sürülmüş bir kısmı ise öldürülmüştür.

· İşgale karşı M. Kemal ve heyet-i temsiliye büyük tepki göstermiş ve bazı önlemler almışlardır.bu önlemler:

ü İstanbul ile haberleşme kesildi.

ü Anadoluda bulunan işgalci subaylar tutuklandı.

ü Anadoludaki bankalara el konularak İstanbula mali kaynak aktarımı yasaklandı.

ü İstanbuldan Anadoluya düşman sevkiyatının önlenmesi için Geyve Ulukışladaki demir yolları tahrip edildi.

ü Ulusal harekatın haklılığını göstermek için Anadolu ajansı kuruldu.

İstanbulun işğalinin sonuçları :

· İşgalden kaçan millet vekilleri ve aydınlar Ankaraya gelerek milli mücadeleye katıldı.

· Yapılan baskılara dayanamayan Salih paşa hükümeti düşer, yerine damat Ferit paşa hükümeti kurulur.

· 11 nisan 1920 tarihinde meclisi mebusan kapatıldı.

· M. Kemal mebusan meclisinin İstanbulda toplanmaması gerektiği düşüncesinde haklı olduğu anlaşıldı.

Türkiye büyük millet meclisinin açılışı TBMM (23 nisan 1920) :

· 11 nisan 1920 meclisi mebusanın kapatılması üzerine heyeti temsiliye başkanı M. Kemal bir genelge yayınlayarak yeni bir meclisin açılacağını ve yeni millet vekilleri seçileceğini bunun yanında İstanbuldan kaçan Ankaraya gelen millet vekillerinin de TBMM ye katılacağını bildirdi.

· Çatılaşma tamamlandıktan sonra 23 nisan 1920 de TBMM açıldı.

· M. Kemal meclis başkanı seçildi. M. Kemal meclisin yetkileri çalışma yöntemleri bir hükümetin kurulmasının gerekliliği konusundaki görüşlerini bir önerge hazırlayarak meclise sundu.

M. Kemalin hazırladığı önerge maddeleri :

· Yeni bir hükümet kurulmalıdır. Geçici bir hükümet başkanı veya padişah vekili atamak doğru değildir.

· TBMM üstünde hiçbir güç yoktur. (bu maddede İstanbul hükümeti yok sayılmıştır.)

· Yasama yürütme yetkileri TBMM aittir. (Güçler birliği ilkesi esasa alınmıştır.)

· Padişah ve halifeliğin baskısından kurtulduktan sonra meclisin belirleyeceği esaslara göre durumunu alır. (bu madde ile üstü kapalı olarak saltanatın ileride kaldırıla bileceği vurgulanıyor.

· Meclis başkanı aynı zamanda hükümetinde başkanıdır.

Özellikleri :

· 1 temmuz 1923 tarihine kadar görevde kalmıştır. Kurucusu meclistir. Geçici değil kalıcıdır. Anayasa hazırlanmış devlet kurulmuş istiklal marşı kabul edilmiştir. Yasama yargı yürütme organlarını bünyesinde toplayarak güçleri birliğini esas almıştır.

· Mecliste Ermeniler, Rumlar gibi unsurlar olmadığı için ulusal bir meclistir.

· İçeride saltanata karşı milli egemenlik dışarıda ise işgalci güçlere karşı milli bağımsızlık mücadelesi yapmıştır.

· Kanun önünde eşitlik prensibini benimsediği için halkçıdır. Düzenli ordu kurmuştur. İnkılapçıdır, tek temsilcidir.

· İhtilalcidir.

· Parti yoktur gruplar vardır.

Çift dereceli seçim sistemini benimsemiştir.

Blog Arşivi

kpss2 tarih coğrafya vatandaşlık bilgisi notları